‘Kasaba edebiyatı’ndan doruğa: Rasim Özdenören öykücülüğü

Bir müellif vefat ettiğinde yazıp çizdikleri, geride bıraktıkları yolumuzu aydınlatmaya devam eder. Geçtiğimiz günlerde vefat eden fikir ve sanat dünyamızın önde gelen isimlerinden Rasim Özdenören’le ilgili bu manada konuşulacak çok şey var. En kıymetlilerinden biri de öykücü kimliği. Son yıllarda ‘7 Hoş Adam’ın tanınan olması sebebiyle tanınırlığı artan bir isim olsa da, sanatını, hikaye dünyasındaki pozisyonunu birden fazla insan bilmez. Özdenören öykücülüğü nasıl bir değişime uğradı, içinde neleri barındırıyor, okumaya başlayan nasıl bir sıra takip etmeli üzere soruları, Yedi İklim mecmuası Genel Yayın Direktörü Ali Haydar Haksal’la konuştuk.

Ali Haydar Haksal

VARLIK MECMUASI TESİRİ

Öykü yazmaya 1957 yılında Varlık mecmuasında yayımlanan “Akarsu” isimli hikayesiyle başlayan Rasim Özdenören’in birinci kitabı Hastalar ve Işıklar, 1967 yılında yayınlanmıştı. 60’lı yıllar, hikayeciliğin kendisine yeni bir mecra bulmaya başladığı yıllara denk geliyor. Toplumcu gerçekçi yaklaşımın hakim olduğu bu süreçte Özdenören, materyalist bir anlayışla süren hikayeciliğe metafizik boyut kazandırarak orijinal bir açılım getiriyor. Olağan ki bulunduğu devir ve içinde var olduğu etraftan etkilenmediği düşünülemez. Gençlik ve başlangıç yapıtlarında İkinci Yeni’nin ve Varlık mecmuası üzere çevrelerin tesirinde kaldığını, “O yıllarda onları okuduğumuz için entelektüel olmanın yolunun solcu olmaktan, o çevrelerden beslenmekten geçtiğini düşünüyorduk” diyerek tabir ediyor. Ancak İstanbul’a gelmesi ve Diriliş mecmuasında yazmaya başlamasıyla o periyottan çabuk sıyrıldığını söylüyor Haksal.

KASABA EDEBİYATI

Rasim Özdenören hikayesinin başlangıç noktası kabul edilen “Hastalar ve Işıklar”, Diriliş mecmuasında yazmaya başladığı devirde çıkar. Sezai Karakoç’un “kasaba edebiyatı” nitelemesinin Özdenören’in bu kitabında karşılık bulduğunu söyleyen Haksal, “Kasaba edebiyatı dediğimiz, Batılılaşma süreciyle birlikte kentleşme ve endüstrileşme periyodu başladığından itibaren hayatın içine toplumcu gerçekçi bir oluş da giriyor. Fabrika çalışanları, personeller, işverenler, köylüler, ağalar üzere. Bunlar daha çok materyalist fikir bağlamında olduğu için metafizik ruha uzak kalınıyor. Daha çok içselleşmiş bir Anadolu ruhu diyebileceğimiz bir eser” diyerek anlatıyor birinci kitabını.

EDEBİYAT MECMUASI SÜRECİ

Ardından Edebiyat mecmuası süreci başlıyor. Haksal, o periyodu ve yapıtlarını şu sözlerle anlatıyor: “Diriliş etrafından oraya geçişte, biraz toplumcu gerçekçiliğe yakın ancak bir taraftan da metafizik tarafı olan, vefat gerçeğinin metafizik bir yoğunlukla ‘Çok Sesli Bir Ölüm’ ve ‘Çözülme’ yapıtlarında karşılığını bulan yeni bir devri başlıyor. Biraz daha hayatın içinde, öbür taraftan da Anadolu medeniyetinin ruhunu derinlikli veren eserler. Hayatın gerçekleri de işin içine giriyor. Buraya ‘Gül Yetiştiren Adam’ romanını da dahil edebiliriz.”

EN MERT DÖNEMİ

Ardından “Kuyu” ve “Hışırtı”yla başlayan yiğit bir devir. Ali Haydar Haksal bu devri, “Çok yavuz yazılmış metinler olduğunu kendisine söylediğimde, ‘Bu cesurluk kavramını Atilla İlhan da kullanmıştı, bunu ikinci kere senden duyuyorum’ demişti. Bunu Rasim Özdenören hikayesinde tepe noktası olarak da görebiliriz. İnsan olmanın getirdiği, ancak bazen bizim kendimize hudutlar tanıdığımız, ötesine geçemediğimiz anlar var. O bunları aşıyor” diyerek anlatıyor. “Aşkın Diyalektiği”ndeki hikayelerde de o sonları aşma hamaseti göze çarpıyor.

“İmkansız Öyküler” devri ise kısa ve vurgulu minimal hikayelerin yazıldığı devir oluyor. “Adeta bir fotoğraf makinesinin flaşı patladığı o anın öyküleşmesi diyebiliriz” formunda tanımlıyor bunu Haksal. Rasim Özdenören okumaya yeni başlayan birisi, bu sırayı takip edip okursa, öykücülüğündeki değişimi daha rahat kavrayabileceğini de kelamlarına ekliyor.

Related Posts

İskelet sistemine dikkat!

Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Uzmanı Prof. Dr. Nihal Özaras, “Telefon kullanımı 15 dakika ile sınırlandırılmalı, sık sık oturuş pozisyonu …

Yaprağı Yak 10 Dakika Sonraki Mucizeye Tanıklık Et! Defne Yaprağı Yakmanın Yararları…

Birçok mutfak meraklısı , güveçte ve öteki yemeklerde kıymetli bir bileşen olarak defne yapraklarını kullanıyordur. Lakin bu yaprakların …

Ali Erbaş’a hakaret davasında 11 avukata mahpus cezası istemi

Diyanet İşleri Lideri Ali Erbaş’ın 24 Nisan 2020’deki cuma hutbesinin içeriğiyle ilgili Ankara Barosu’nun yaptığı açıklama nedeniyle devrin …

Yanlış beslenme Alzheimer riskini artırıyor

Adeta büyük bir fabrika üzere çalışan ve bedenimizdeki tüm işlevleri denetim eden insan beyninin 80 milyardan fazla hudut hücresinden (nöron …

Gürcistan’da birinci maymun çiçeği hadisesi tespit edildi

Türkiye’nin hudut komşusu Gürcistan’da birinci maymun çiçeği olayının görüldüğü bildirildi.Gürcistan Hastalık Denetim ve Halk Sıhhati Ulusal …

Norovirüs salgınına dikkat! Yakalananı hastanelik eden Norovirüs hakkında bilmeniz gerekenler

Norovirüs yaş hududu olmaksızın her yaştan bireyin kapabileceği, lakin bilhassa küçük çocuklarda ve yaşlılarda yaygın bie virüs çeşididir. Virüs …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.